Postępuje niszczenie dużych gospodarstw rolnych, dzierżawiących grunty WRSP
r e k l a m a
Partnerzy portalu

Postępuje niszczenie dużych gospodarstw rolnych, dzierżawiących grunty WRSP

18.01.2021autor: dr Piotr Łuczak

Rząd od kilku lat realizuje działania prowadzące do likwidacji dużych, prywatnych gospodarstw rolnych dzierżawiących państwowe grunty – twierdzi Towarzystwo Ekonomistów Polskich. Oto ich apel w Agrarlex o zaprzestanie tych działań.

Rząd od kilku lat realizuje działania prowadzące do likwidacji dużych, prywatnych gospodarstw rolnych dzierżawiących państwowe grunty z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa – twierdzi Towarzystwo Ekonomistów Polskich, które apeluje o zaprzestanie tych działań. Zdaniem TEP są one sprzeczne z interesem ekonomicznym kraju oraz są motywowane przesłankami politycznymi i ideologicznymi pod hasłem „ziemia dla gospodarstw rodzinnych”. 


Trzy dekady dzierżawy

Historia dzierżawców rozpoczyna się w latach 90 poprzedniego wieku, kiedy rozpoczęto likwidację Państwowych Gospodarstw Rolnych. Umowy dzierżawy, na okres od 8 do 30 lat, miały stanowić gwarancję bezpiecznego gospodarowania, potwierdzoną ustawowym uprawnieniem dzierżawcy do przedłużenia umowy dzierżawy bez przetargu lub nabycia nieruchomości na zasadach pierwszeństwa.
W 2003 r. uchwalono ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego, gdzie uznano współistnienie gospodarstw rodzinnych (do 300 ha użytków rolnych powierzchni) i gospodarstw o większym obszarze powstałych na gruntach państwowych, opartych na dzierżawie lub własności nieruchomości. Ustawa ograniczała jedynie możliwość nabycia gruntów na własność do 500 ha użytków rolnych, przy braku ograniczeń dla powierzchni dzierżawionej.

Złamany kompromis, czyli problem wyłączeń 

r e k l a m a
Zdaniem Towarzystwo Ekonomistów Polskich ustanowiony kompromis złamano po raz pierwszy w 2011 r., poprzez wprowadzenie przepisów stanowiących o wyłączeniu z gospodarstw o większym obszarze 30% dzierżawionych użytków rolnych. Wyłączenia tylko z pozoru były dobrowolne. Wypadku niewyrażenia zgody na wyłączenie wskazanych działek, dzierżawcy tracili nie tylko prawo nabycia całości lub części pozostałych po wyłączeniu nieruchomości, lecz również byli pozbawiani prawa ubiegania się o przedłużenie umowy dzierżawy w trybie bezprzetargowym na kolejny okres.

Z kolei dzierżawcy, którzy wyłączyli wskazane grunty, zyskiwali potencjalną możliwość nabycia całości lub części pozostałych w dzierżawie gruntów, lecz nie więcej niż 500 ha użytków rolnych. Limit ten obejmował także wcześniej nabyte grunty.
Należało oczekiwać, że przynajmniej tym dzierżawcom, którzy zgodzili się na wyłączenia 30% wskazanych im gruntów, umożliwi się skorzystanie z możliwości, jakie zgodnie z prawem im przysługiwały. Jak się w praktyce okazywało, wyrażenie zgody na wyłączenia gruntów w żadnym razie nie stanowiło przesłanki decydującej o przedłużeniu umów dzierżawy bez dalszych wyłączeń. 
Kolejne przepisy przewidywały wpisanie do przedłużanych umów dzierżawy możliwości dalszych wyłączeń 30% gruntów. Ponadto wprowadzono zasadę, że nieruchomości rolne w pierwszej kolejności będą wydzierżawiane albo sprzedawane w celu powiększenia lub utworzenia gospodarstw rodzinnych. Tak też kształtuje się obecna praktyka w tym zakresie. 

Nieskuteczna walka sądowa 

Poszkodowani dzierżawcy próbują dochodzić swoich praw na drodze sądowej, kwestionując ustawowe rozstrzygnięcia dotyczące wyłączeń gruntów i ich skutki, jako sprzeczne z Konstytucją RP.  Jednakże Trybunał Konstytucyjny – powołując się na względy formalne i idąc w myśl opinii prezentowanych przez Marszałka Sejmu i Prokuratora Generalnego – konsekwentnie odmawia zajęcia stanowiska i umarza kolejne postępowania w tego typu sprawach.
Dla zniechęcenia niepokornych sięgnięto po tradycyjną metodę zastraszania procesami sądowymi. Są one długotrwałe, co może oznaczać, że w tym czasie umowa dzierżawy wygaśnie. 

Gospodarstwa rodzinne w konstytucji 

Przeciwnicy dzierżawców powołują się czasami na art.23 Konstytucji. Ale zdaniem TEP ten argument jest chybiony. Artykuł ten stanowi, że podstawą ustroju rolnego jest gospodarstwo rodzinne, ale nie oznacza to jednak wyłączności dla tej grupy gospodarstw. Gospodarstwa rodzinne stanowią 99,7% wszystkich gospodarstw rolnych w Polsce i użytkują 91,4 % całości użytków rolnych. Paradoksalnie oznacza to, że dzierżawcy i właściciele, którzy nie prowadzą gospodarstw rodzinnych, są w zdecydowanej mniejszości. 

Wnioski Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich

Zdaniem Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich, w przypadku dzierżawców, prowadzących gospodarstwa na gruntach państwowych, mamy do czynienia z bezprzykładnym procesem destrukcji, której poddawana jest najbardziej konkurencyjna część polskich gospodarstw rolnych.
Nie ma żadnych racjonalnych powodów, które uzasadniałyby postępowanie prowadzące do pełzającej parcelacji gospodarstw dzierżawców. Z błędnej, choć propagandowo nośnej koncepcji likwidacji gospodarstw dzierżawców, należy niezwłocznie się wycofać. Doraźne cele polityczne nie mogą przesłaniać długofalowych interesów gospodarczych Państwa i jego obywateli. Skutkiem ubocznym mogą być przegrane przez Państwo procesy przed sądami powszechnymi a w ostateczności przed europejskimi instytucjami wymiaru sprawiedliwości – podsumowuje Towarzystwo Ekonomistów Polskich. 
Na podstawie informacji topagrar.pl opr. pł
autor dr Piotr Łuczak

dr Piotr Łuczak

<span style="font-family: Calibri, sans-serif; color: black; font-size: small;" size="2" face="Calibri,sans-serif"><span style="font-size: 14px;"><span id="OLK_SRC_BODY_SECTION"><span style="font-family: Calibri, sans-serif; font-size: small;" size="2"><span style="font-size: 14px;"><span style="font-family: PT Sans, Arial, Helvetica, sans-serif;"><span style="background-color: #efefef;">Były red. nacz. magazynu Profi, Tygodnika Rolniczego i portalu agrarlex.pl, były zastępca red. nacz. top agrar Polska, ekonomista, specjalista w zakresie ekonomiki rolnictwa</span></span></span></span></span></span></span>

przeczytaj inne artykuły tego autora
r e k l a m a
r e k l a m a

Przeczytaj także

Kiedy można żądać zwrotu użyczonego gruntu rolnego?

Zawarłem z bratem umowę użyczenia działki wchodzącej w skład gospodarstwa przekazanego mi przez rodziców. Bez mojej zgody postawił na niej garaż oraz altanę ogrodową. Czy miał prawo to zrobić? Czy mogę domagać się od niego teraz czynszu za użytkowanie tej działki? Do tej pory korzystał z niej za darmo.

czytaj więcej

Dzierżawy 2022 a rosnące ceny zbóż

2,6 mld złotych- to kwota, która od 2016 r. wpłynęła do budżetu państwa w ramach korzystania z państwowych gruntów. W tym roku opłata sięgnie 460 mln zł. Problemy z regulowaniem należności ma ok. 8% rolników, zdecydowana większość płaci czynsz na czas.

czytaj więcej

Dzierżawy 2022. Ilu rolników ma problemy z płatnością należności?

Od 2016 r. wpływy budżetu państwa z korzystania z państwowych gruntów sięgnęły prawie 2,6 mld złotych. W tym roku będzie to kolejne 460 mln. zł. Zdecydowana większość rolników płaci czynsz na czas. Tylko ok. 8% ma problemy z regulowaniem należności. 

czytaj więcej
r e k l a m a
Pytania i regulaminy
Kategorie
Produkty Agrarsklep
Przydatne linki
Social Media

Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o., ul. Metalowa 5, 60-118 Poznań. Akta rejestrowe przechowywane w Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydziale Gospodarczym, KRS 0000101146, NIP 7780164903, REGON 630175513, kapitał zakładowy: 1.000.000 PLN.

Wszystkie prezentowane w ramach niniejszego portalu treści są własnością Polskiego Wydawnictwa Rolniczego Sp. z o.o., są zastrzeżone i chronione prawem autorskim, kopiowanie i dalsze rozpowszechnianie treści jest zabronione. (art. 25 ust. 1 pkt 1b ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych)