Koszt, dokumenty: przekazanie gospodarstwa
r e k l a m a
Partnerzy portalu
WAŻNE
Jak rozwiązać umowę dzierżawy obwodu łowieckiego?Już dłużej nie wytrzymam z arogancją myśliwych z naszego koła łowieckiego. Zamiast współpracy i dbałości o odstrzał zwierzyny, myśliwi urządzają sobie podchody na moich polach i libacje. A stada jeleni i tabuny dzików tratują moją pszenicę i rzepak. Jak doprowadzić do rozwiązania koła łowieckiego – pyta redakcję Agrarlex rolnik spod Raciborza.

Koszt, dokumenty: przekazanie gospodarstwa

26.01.2021autor: dr Dariusz Nasiłowski

Za rok będę mieć wiek emerytalny, chciałbym przekazać 54 ha – gospodarstwo. Mam 3 dzieci: dwie dziewczęta, które już są mężatkami i wyprowadziły się do miasta. Syn ma wprawdzie 21 lat, ukończył szkołę rolniczą, dotychczas pracował u mnie jako domownik. Jakie formalności mamy wypełnić ja i mój syn, by skutecznie przekazać gospodarstwo? Jaki to koszt? Jakie dokumenty przygotować? Gdzie się udać? Oto porada Agrarlex - prawo bliżej rolnika.

Z artykułu dowiesz się

  • Jak przekazać gospodarstwo rolne następcy, rodzinie, dzieciom? 
  • Jak zapewnić sobie rentę i emeryturę po latach aktywności jako rolnik?
  • Jak jest najbardziej korzystna forma przekazania gospodarstwa rolnego następcy, rodzinie, dzieciom?
  • Na kogo przechodzi gospodarstwo po śmierci rolnika?
Wyróżnia się kilka form przekazania gospodarstwa rolnego. Jednym ze sposobów przekazania gospodarstwa rolnego jest przekazanie go w drodze tzw. umowy z następcą.


Umowa z następcą


Jest to uregulowane przepisami ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z tą ustawą, przez umowę z następcą rolnik będący właścicielem (współwłaścicielem) gospodarstwa rolnego zobowiązuje się przenieść na osobę młodszą od niego co najmniej o 15 lat (na tzw. następcę, czyli Pana syna mającego 21 lat) własność czy udział we współwłasności oraz posiadanie 54-ha gospodarstwa.

Nastąpi to z chwilą nabycia prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej, jeżeli następca do tego czasu będzie pracować w tym gospodarstwie.

Ponadto umowa z następcą może zawierać inne postanowienia, w szczególności dotyczące wzajemnych świadczeń stron przed i po przeniesieniu przez Pana jako rolnika własności gospodarstwa rolnego na syna - następcę.

r e k l a m a
Umowa z następcą rodzi jednak wiele wątpliwości interpretacyjnych i uważana jest za niespójną, mimo 25 lat obowiązywania tej regulacji. Umowa z następcą ma łączyć w sobie zmiany generacyjne w rolnictwie, czyli przejście prowadzenia gospodarstwa na młodą osobę/osoby, zdolne do prowadzenie gospodarstwa i pracy na roli, z jednoczesnym zapewnieniem utrzymania i środków na starość rolnikowi odchodzącemu na emeryturę. 


Jakie dokumenty?


Umowa z następcą – Pana synem, jak i umowa przenosząca na syna własność gospodarstwa rolnego w wykonaniu tej pierwszej z umów, powinny być zawarte w formie aktu notarialnego.

Przekazanie gospodarstwa rolnego za rentę strukturalną występuje jako opcja, choć aktualnie jest nieaktywna z braku pieniędzy w budżecie.

Atrakcyjność umowy z następcą uległa znacznemu osłabieniu w związku z wprowadzeniem od 1 stycznia 2002 roku przekazania gospodarstwa rolnego za rentę strukturalną. 

Renta strukturalna jest, zgodnie z ustawą z 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie, miesięcznym świadczeniem pieniężnym przysługującym Panu jako rolnikowi, za przekazane gospodarstwo rolne po spełnieniu warunków określonych w ustawie, do większych gospodarstw rolnych, w zamian za rentę. 

Renta strukturalna przyznawana w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich rolnikom przekazującym swoją ziemię na rzecz większych gospodarstw. 

W latach 2004-2006 przeznaczono w Polsce na renty 640,5 mln euro z funduszy europejskich, a skorzystało z niej 53,7 tys. rolników. 
W roku 2009 wstrzymano przyznawanie rent strukturalnych, zatem opcja ta obecnie nie jest dostępna co nie oznacza, że renty nie będą wznowione. Jest podstawa prawna ku wznowieniu w powyższej ustawie z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie.

Darowizna i dożywocie jako tradycyjne, rodzinne formy prawne przekazania gospodarstwa

Darowizna i dożywocie uregulowane są w Kodeksie cywilnym. Funkcjonują przede wszystkim w tzw. obrocie rodzinnym, są zawierane z reguły w kręgu rodziny. Rolnik w sposób w pełni swobodny dokonuje w ten sposób wyboru następcy.
Zarówno umowa darowizny, jak i umowa dożywocia, są powiązane z rolniczym ubezpieczeniem społecznym tj. z wyżej już cytowaną ustawą z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Ustawa ta nie modyfikuje istotnych elementów przekazania gospodarstwa względem regulacji Kodeksu cywilnego.
Obie z umów wymagają formy aktu notarialnego, zatem należy udać się do notariusza, podobnie jak w przypadku umowy z następcą i umowy przenoszącej na syna własność gospodarstwa rolnego.

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego

Dziedziczenie wskutek śmierci rolnika jest formą przejścia prawa na spadkobierców, którzy stają się następcami w drodze tzw. sukcesji uniwersalnej.
Dziedziczenie gospodarstwa ma swój specyficzny, odrębny porządek.
Spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili śmierci rolnika:

  • stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej,
  • mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo
  • są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub
  • uczęszczają do szkół, albo
  • są trwale niezdolni do pracy.
dr Dariusz Nasiłowski 
radca prawny

Podstawa prawna:

  • Ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
  • Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
  • Ustawa z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie
autor dr Dariusz Nasiłowski

dr Dariusz Nasiłowski

dr Dariusz Nasiłowski

przeczytaj inne artykuły tego autora
r e k l a m a
r e k l a m a

Przeczytaj także

Covid

Absurd z KRUS: rolnik z koronawirusem podwójnie poszkodowany

Ledwie 15 zł dziennie i tylko przez 10 dni – na tyle z zasiłku  mogą liczyć rolnicy zarażeni koronawirusem. Tymczasem osoby zdrowe, zobowiązane do poddania się kwarantannie, w związku z potencjalnym narażeniem na zakażenie, mogą uzyskać z KRUS większe pieniądze. Ile? Czytaj w Agrarlex.  

czytaj więcej
Finanse

Kurs złotego: Rada Polityki Pieniężnej oczekuje optymizmu w gospodarce

Wczoraj w środę odbyło się posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej. Co na nim uchwalono i czy będzie to rzutować na kurs złotego? Czytaj w Agrarlex.

czytaj więcej
Przekazanie gospodarstwa

Przekazanie gospodarstwa rolnego: jakie podatki, jakie opłaty?

Rodzice chcą przenieść na mnie gospodarstwo rolne. Chcielibyśmy uniknąć płacenia podatków, jak więc to mądrze uczynić? Co z darowizną a sprzedażą gospodarstwa? W Agrarlex pytanie od rolnika spod Wągrowca.

czytaj więcej

Najważniejsze tematy

r e k l a m a

Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone

Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 1b ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych zastrzega, że dalsze rozpowszechnianie artykułów zamieszczonych na portalu www.agrarlex.pl jest zabronione.