Wciąż w mocy prawnej pozostają serwituty-darmowe łąki kośne i drewno dla wybranych!
r e k l a m a
Partnerzy portalu

Wciąż w mocy prawnej pozostają serwituty-darmowe łąki kośne i drewno dla wybranych!

29.08.2022

Chłopi z dworem nie mogli dojść do porozumienia i wybuchały między nimi konflikty w kwestii serwitutów chłopskich przez długi czas. Część społeczeństwa uważała, że wprowadzają one niesprawiedliwy rozkład gruntów, a zdaniem innych utrudniały przeprowadzenie reformy rolnej i położenie kresu gospodarce bezugorowej. Kto w obecnych czasach korzysta z serwitutów?

Część rolników i mieszkańców wsi jest do teraz uprawnione do bezpłatnego korzystania z drewna z lasów znajdujących się w okolicy oraz wypasania zwierząt, ponieważ nadane przez Cara Aleksandra II Romanowa prawo w drugiej połowie XIX w. jest nadal w mocy prawnej. Część praw zmieniło swoje brzmienie, a niektóre z nich obowiązuje do dzisiaj i powoduje konflikty.

Czym są serwituty i kto pozostaje uprawniony?

Zgodnie z doniesieniami medialnymi, kilkaset osób pozostaje uprawnionych do poboru drewna i wypasu zwierząt. Zgodnie z treścią publikacji, której autorem jest Jerzy Szumski, dot. serwitutów w guberni łomżyńskiej z 1989 r, w 1912 r. ponad 350 tys. gospodarstw posiadało uprawnienia do korzystania z serwitutów. Obecnie, tylko niewielka grupa jest uprawniona do korzystania z nadzwyczajnych przywilejów ustroju feudalnego.

Serwituty- uprawnienia chłopów do korzystania z dworskich łąk i pastwisk oraz lasów, wywodzące się z okresu feudalnego- można ugrupować następująco:
  • Pastwiskowy (najbardziej powszechny)
  • opału,
  • budulca,
  • ściółki.

Nie udało się całościowo zlikwidować serwitutów?

r e k l a m a
Pomimo tego, że starano się zarówno wyeliminować jak i dokładniej usystematyzować kwestię serwitutów chłopskich na terenie kraju przez wiele lat, wciąż bez powodzenia pozostaje kwestia służebności leśnych i pastwiskowych na niektórych terenach.

- Stąd w dalszym ciągu jeszcze kilka obecnie zarządzających nadleśnictw w kraju jest obciążonych tego typu świadczeniami na rzecz lokalnych społeczności – dowiadujemy się z informacji publikowanych przez RDLP w Lublinie. Serwituty chłopskie ogólnie dotyczyły kwestii pozyskania drewna, wypasu i wykaszania łąk, jak i pozyskania runa leśnego czy nawet gliny.

W miejscowości Ostrowy nad Okszą na Śląsku serwituty przetrwały, jak i w Wąchocku w woj. świętokrzyskim, w miejscowości Kamienica i Zasadne w Małopolsce, a także w gminie Biłgoraj na Lubelszczyźnie. Mieszkańcy zgodnie z treścią umów zawartych z komitetem serwitutowym dostają kartę, dzięki której mogą być beneficjentami stempli na określone przez Nadleśnictwo do wycinki drzewo, którego ilość została wcześniej ustalona.

W Biłgoraju aż 200 osób uprawnionych

Na terenie gminy Biłgoraj pozostaje powyżej 200 osób, które są upoważnione do korzystania z serwitutów na terenie Nadleśnictwa Biłgoraj, m.in. w takich miejscowościach jak Gromada, Edwardów, czy Wola Duża,. Warto wiedzieć, że serwituty są dziedziczone.

Jakie obowiązki mają strony?

Na mocy zachowanych regulacji Nadleśnictwo zobowiązane jest rokrocznie do przygotowania i przekazania na rzecz uprawnionych mieszkańców 129,3 metrów sześciennych surowca tartacznego. Serwitutanci zrezygnowali z prawa do ponad 150. metrów sześciennych karpiny opałowej oraz umożliwienia im pozyskania ściółki z pasów przeciwpożarowych – mówił nadleśniczy Mariusz Szwed z Lublińskich Lasów Państwowych. Serwitutanci są zobowiązani do samodzielnej organizacji wycinki, zrywki i transportu. Z kolei ustalenie miejsca i rodzaju drzew do pozyskania spoczywa na Nadleśnictwie. 

Z myślą o wszystkich osobach uprawnionych do odbioru drewna, staramy się wydawać im surowiec na obszarze leśnictw znajdujących się w pobliżu ich miejscowości – uzupełnia Mariusz Szwed.

Dlaczego wciąż aktualne?

Co sprawiło, że wyżej opisane przepisy prawne nadal obowiązują? Pomimo tego, że wielokrotnie podejmowano próby usunięcia służebności, ostatecznie utrzymano je w mocy, m.in. z gigantycznych kosztów, jakie wiązałyby się ze zrzeczeniem się prawa do serwitutów przez Nadleśnictwo. Aktualnie z przywileju korzyść czerpie kilkaset osób, a niektórzy przeciwnicy uprzednich regulacji wciąż walczą o ich uchylenie, a z kolei grupa tych, którzy zostali ich pozbawieni o ich przywrócenie- tak jak na Podlasiu niedaleko jeziora Wigry. Tamtejsi mieszkańcy ubiegają się o możliwość połowu ryb  na podstawie praw, które kiedyś zostało im odebrane.


Oprac. KS
r e k l a m a
r e k l a m a

Przeczytaj także

Prawa rolnika

Ułatwienia dla rolników

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ma na celu zapewnienie optymalnych warunków umożliwiających zrównoważony rozwój polskiej wsi, rolnictwa i rybactwa. Zostały dwa tygodnie na opracowanie listy niezbędnych do wprowadzenia zmian w obowiązujących procedurach lub w prawie w rolnictwie.

czytaj więcej
Prawa rolnika

Czy można żądać odszkodowania za zły siew?

Czytelnik zapytał: Zamówiłem usługę siewu buraków. Usługa została wykonana źle, na skutek czego na części ziemi uzyskałem bardzo niski plon. Dodatkowo cukrownia obciążyła mnie karą umowną. Czy mogę żądać odszkodowania od wykonawcy usługi?

czytaj więcej
r e k l a m a
Pytania i regulaminy
Kategorie
Produkty Agrarsklep
Przydatne linki
Social Media

Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o., ul. Metalowa 5, 60-118 Poznań. Akta rejestrowe przechowywane w Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydziale Gospodarczym, KRS 0000101146, NIP 7780164903, REGON 630175513, kapitał zakładowy: 1.000.000 PLN.

Wszystkie prezentowane w ramach niniejszego portalu treści są własnością Polskiego Wydawnictwa Rolniczego Sp. z o.o., są zastrzeżone i chronione prawem autorskim, kopiowanie i dalsze rozpowszechnianie treści jest zabronione. (art. 25 ust. 1 pkt 1b ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych)