Co z dzierżawcami, którym wygasa dzierżawa i nie mogą jej przedłużyć?
r e k l a m a
Partnerzy portalu

Co z dzierżawcami, którym wygasa dzierżawa i nie mogą jej przedłużyć?

11.03.2022

W najbliższych latach wygasną dzierżawy na powierzchnię ponad 686 tys. ha. Na jej przedłużenie nie mogą liczyć rolnicy, którzy w 2011 r. nie złożyli oświadczenia o tzw. wyłączeniu 30% gruntów. Kiedy i na jakich zasadach Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa wyrazi zgodę na kontynuowanie dzierżawy?

Do biur poselskich Doroty Niedzieli i Kazimierza Plocke zgłaszają się zaniepokojeni dzierżawcy gruntów rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, którym w najbliższych 2-3 latach kończą się długoletnie umowy dzierżawy (często nawet 30-letnie).

 

Dzierżawcy się skarżą

Z rozmów dzierżawców z przedstawicielami Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) wynika, że mają małe szanse na przedłużenie umów na dłuższe okresy. Ich zdaniem może to doprowadzić do upadku bardzo wydajnych gospodarstw towarowych, które w znaczący sposób przyczyniają się do zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego naszego kraju. Ponadto z uwagi na trudną w ostatnich latach sytuację gospodarczą (spowodowaną suszą, COVID-19 czy drastycznymi podwyżkami cen na środki do produkcji), gospodarstwa te często mają zaciągnięte długoletnie zobowiązania finansowe. W przypadku nie przedłużenia umów dzierżawy może wśród gospodarstw towarowych dojść do spektakularnych bankructw, na których ucierpią całe rodziny zatrudnione w tychże podmiotach.

r e k l a m a

 

Jakie efekty tzw. wyłączeń?

W odpowiedzi wiceminister Rafał Romanowski poinformował, że na 31 grudnia 2021 r. w dzierżawie znajdowały się nieruchomości o powierzchni 1 062 006 ha na podstawie 66 560 umów.

 

W 2011 r. ówczesna Agencja Nieruchomości Rolnych wysłała 1 085 zawiadomień, proponując dzierżawcom wyłączenie 135,8 tys. ha gruntów. Ostatecznie zostało podpisanych 675 aneksów do umów na wyłączenie 77,5 tys. ha. Grunty przejęte są sukcesywnie rozdysponowywane głównie poprzez wydzierżawienie i sprzedaż w przetargach ograniczonych na rzecz rolników indywidualnych.

 

Według stanu na 31 grudnia 2021 r. faktycznie wyłączono z umów dzierżaw 75,3 tys. ha gruntów. Znaczna część wyłączonych gruntów (tj. 38,2 tys. ha, czyli 51 % ogólnej powierzchni) została już sprzedana, głównie w drodze przetargów ograniczonych. Około 35,3 tys. ha gruntów zostało zagospodarowane nietrwale (głównie w formie dzierżawy). Również według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r. pozostawało 1,7 tys. ha gruntów (stanowiło to około 2% wszystkich gruntów wyłączonych).

 

W latach 2012-2021 wygasło 207 umów dzierżaw, na łączną powierzchnię 54 329 ha, z czego:

  • 179 umów na powierzchnię 46 806 ha stanowią umowy, dla których dzierżawcy wydali grunty,
  • 28 umów na powierzchnię 7 524 ha stanowią dzierżawy, umowy, dla których dzierżawcy nie wydali gruntów.

W latach 2022 – 2026 wygaśnie łącznie 37 680 umów na powierzchnię 686 431 ha.

 

Kiedy KOWR przedłuży dzierżawę?

Zgodnie z przepisami KOWR może przedłużyć umowę dzierżawy nieruchomości na nowych warunkach uzgodnionych z dzierżawcą, z tym że czynsz nie może być niższy od dotychczasowego. Należy podkreślić, że wniosek dzierżawcy o przedłużenie umowy stanowi dla KOWR informację, że jest on zainteresowany dalszym dzierżawieniem nieruchomości. Nie oznacza to jednak, że KOWR automatycznie powinien przedłużać umowę w każdym przypadku, nie rozpatrzywszy innych aspektów wiążących się z wykonywaniem danej umowy dzierżawy. Jeżeli dzierżawca wywiązuje się ze zobowiązań wynikających z umowy i nie ma przeszkód formalno-prawnych do jej wydłużenia – wniosek dzierżawcy rozpatrywany jest zgodnie z obowiązującą w tym zakresie procedurą.

 

Warunkiem przedłużenia umowy dzierżawy jest w szczególności:

  • złożenie przez dzierżawcę oświadczenia o zamiarze dalszego dzierżawienia nieruchomości, najpóźniej na 3 miesiące, przed zakończeniem umowy dzierżawy,
  • prawidłowość wywiązywania się dzierżawcy ze zobowiązań wynikających z umowy dzierżawy (w tym prowadzenia przez dzierżawcę racjonalnej gospodarki rolnej na dzierżawionej nieruchomości),
  • wywiązywanie się dzierżawcy ze zobowiązań finansowych zarówno wobec KOWR, jak i z innych zobowiązań związanych z przedmiotem dzierżawy,
  • wiarygodność finansowa dzierżawcy,
  • zabezpieczenie należności KOWR.

 

Zgodnie jednak z zasadami stosowanymi w KOWR, umowy dzierżawy których termin wygaśnięcia jest dłuższy niż 1 rok, nie są przedłużane. Zasada ta nie dotyczy przypadków uzasadnionych względami gospodarczymi lub uczestnictwem w programach pomocowych.

 

Dzierżawca będzie sprawdzony

Rozpatrując wniosek dzierżawcy o przedłużenie umowy, KOWR dokonuje szerokiej analizy wszystkich aspektów związanych z kontynuowaniem danej umowy, zarówno dotyczących aktualnej sytuacji dzierżawcy (m.in. profil prowadzonej produkcji rolniczej, udział w programach finansowanych albo współfinansowanych ze środków pomocowych, poziom zatrudnienia, nakłady poniesione w ramach prowadzonej działalności rolniczej, dbałość o przedmiot dzierżawy, w tym o część zabudowaną), jak i ewentualnego zapotrzebowania na grunty zgłaszanego przez rolników indywidualnych z terenu położenia dzierżawionej nieruchomości, czy też wiarygodność dzierżawcy i sposób zabezpieczenia należności KOWR. Każda umowa podlega więc odrębnej analizie, w szczególności pod względem zasadności jej kontynuowania w dotychczasowym lub zmienionym kształcie, oceny wysokości czynszu.

 

Na jak długo KOWR może przedłużyć?

Obecnie obowiązujące zasady dotyczące okresu, na jaki umowa może być wydłużona, zawarte w Zarządzeniu Dyrektora Generalnego KOWR z 2020 r. dopuszczają możliwość wydłużania umów dzierżaw na okres:

  • od 5 lat do 15 lat – jeżeli dzierżawcą nieruchomości jest osoba prowadząca gospodarstwo rodzinne w rozumieniu przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego, albo
  • osoba niemająca więcej niż 40 lat, jeśli nie spełnia wyłącznie wymogu dotyczącego 5- letniego osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego, albo
  • od 5 lat do 8 lat – jeżeli dzierżawcą nieruchomości nie jest osoba prowadząca gospodarstwo rodzinne w rozumieniu przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego.

Jeżeli dzierżawca nie wywiązuje się ze zobowiązań wynikających z umowy i są przeszkody formalno-prawne do jej wydłużenia, np. dzierżawca nie złożył w 2011 r.  oświadczenia odnośnie propozycji wyłączenia części dzierżawionej nieruchomości w ramach 30% powierzchni użytków rolnych, oddziały terenowe KOWR będą opracowywały program wtórnej restrukturyzacji obecnie dzierżawionej nieruchomości, z uwzględnieniem jej potencjału oraz możliwości powiększenia gospodarstw rodzinnych.

 

 

WK

r e k l a m a
r e k l a m a

Przeczytaj także

Dzierżawy 2022. Ilu rolników ma problemy z płatnością należności?

Od 2016 r. wpływy budżetu państwa z korzystania z państwowych gruntów sięgnęły prawie 2,6 mld złotych. W tym roku będzie to kolejne 460 mln. zł. Zdecydowana większość rolników płaci czynsz na czas. Tylko ok. 8% ma problemy z regulowaniem należności. 

czytaj więcej

KOWR nie będzie musiał przekazywać nadwyżek finansowych do budżetu państwa

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa nie będzie musiał przekazywać wypracowanej nadwyżki finansowej do budżetu państwa. Dzięki temu pozostanie instytucją samofinansująca. Poznaliśmy także wpływy jakie ma KOWR z tytułu sprzedaży i dzierżawy gruntów rolnych.

czytaj więcej
r e k l a m a
Pytania i regulaminy
Kategorie
Produkty Agrarsklep
Przydatne linki
Social Media

Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o., ul. Metalowa 5, 60-118 Poznań. Akta rejestrowe przechowywane w Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydziale Gospodarczym, KRS 0000101146, NIP 7780164903, REGON 630175513, kapitał zakładowy: 1.000.000 PLN.

Wszystkie prezentowane w ramach niniejszego portalu treści są własnością Polskiego Wydawnictwa Rolniczego Sp. z o.o., są zastrzeżone i chronione prawem autorskim, kopiowanie i dalsze rozpowszechnianie treści jest zabronione. (art. 25 ust. 1 pkt 1b ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych)