Jak sprawdzić, czy spadek jest bezpieczny i warty przejęcia?
r e k l a m a
Partnerzy portalu

Jak sprawdzić, czy spadek jest bezpieczny i warty przejęcia?

29.01.2021autor: dr Wiktoria Osdoba

Oto salomonowe pytanie godne serwisu Agrarlex: jak sprawdzić, czy spadek, który otrzymujesz, jest bezpieczny i warty przejęcia? Często bowiem okazuje się, że zamiast majątku odziedziczyć można cudze długi!

Z artykułu dowiesz się

  • Co oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza?
  • Jakie są sposoby sporządzenia inwentarza?
  • Jaka jest różnica między spisem a wykazem inwentarza?
  • Jakie ponosisz opłaty notarialne i sądowe?
Kto z nas nie marzył żeby pewnego dnia otrzymać spadek po zamożnym krewnym? Zamiast zmodernizowanego gospodarstwa w Wielkopolsce z najnowszymi maszynami może okazać się, że wuj pozostawił niewielkie gospodarstwo w zadłużeniu. Czy przed długiem można się uchronić?

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Regulują to znowelizowanie przepisy prawa spadkowego z 2015 r. Dzięki nowelizacji skończyło się, często nieświadome, dziedziczenie długów po zmarłych krewnych. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza jest jedną z form, w jakiej spadkobierca przyjmuje spadek. Istotą przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza jest ustalenie, czy zmarły zostawił majątek oraz w jakiej wysokości zmarły pozostawił po sobie długi spadkowe.
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza wydaje się bezpiecznym rozwiązaniem. Polega ono na tym, że spadkobierca nie przyjmuje długów spadkowych, które są często większe niż odziedziczony majątek. Korzystając z tego rozwiązania, osoba przyjmująca spadek może się nie wzbogacić, ale też nie będzie spłacać długów po krewnym.

Przykład.

r e k l a m a
Wojciech R. posiadał majątek w wysokości 600 tys. zł, a zadłużenie w wysokości 300 tys. zł. Wskazany spadkobierca to bratanek Piotr R. Odpowiada on za zadłużenie do wysokości 600 tys. zł., czyli powinien spłacić całość długów. 
W 2015 r. weszły w życie zmiany w Kodeksie cywilnym. Przed tym dniem spadkobierca, który nie złożył stosownego oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w okresie sześciu miesięcy od śmierci spadkodawcy, był obarczony przyjęciem całego spadku. Często spadkobiercy dowiadywali się o dziedziczeniu kłopotliwego spadku, najczęściej wtedy, gdy do ich drzwi zapukał komornik.

Sposoby sporządzenia inwentarza

Nie jest uregulowane prawnie, że spadkobierca ma obowiązek:
  • uzyskania spisu inwentarza spadku lub 
  • złożenia wykazu inwentarza. 
Ponadto przepisy również nie określają terminu do wykonania tych czynności. 
Gdy nie mamy wiedzy o zawartości spadku dla naszego dobra powinniśmy zatroszczyć się o sporządzenie inwentarza, ponieważ samo przyjęcie spadku otwiera wierzycielom drogę do dochodzenia od spadkobierców długów spadkowych. Wtedy w naszym interesie powinno się sporządzić wykaz lub spis niezwłocznie.
Spadkobierca może wedle swego wyboru:
  • złożyć wniosek o sporządzenie spisu inwentarza przez komornika, 
  • złożyć wykaz inwentarza przed sądem lub przed notariuszem, przy czym złożenie wykazu inwentarza jest możliwe jedynie w odniesieniu do spadkodawców zmarłych począwszy od 18 października 2015 r., w przypadku osób zmarłych przed tą datą, możliwe jest jedynie sporządzenie spisu inwentarza.
Jeżeli został sporządzony spis inwentarza, jak i wykaz inwentarza, w przypadku rozbieżności co do majątku większe znaczenie ma spis inwentarza.

Spis inwentarza

Jeżeli nie mamy wystarczającej wiedzy o majątku spadkodawcy, możemy zlecić dokonanie spisu inwentarza komornikowi. Ten w ramach swoich uprawnień może wystąpić o potrzebne informacje m.in. do banków i urzędów. Po zebraniu wszystkich danych sporządzi spis inwentarza, który prześle do sądu.

Spis inwentarza jest dokumentem urzędowym i jest sporządzany przez komornika na podstawie postanowienia sądu o sporządzeniu spisu inwentarza, na wniosek tego, kto uprawdopodobni, że jest spadkobiercą. 
Wniosek można również złożyć bezpośrednio komornikowi, który zawiadamia sąd spadku i następnie sąd wydaje postanowienie w przedmiocie spisu inwentarza. W spisie inwentarza komornik zamieszcza przedmioty należące do spadku i przedmioty zapisów windykacyjnych, z zaznaczeniem, wartości każdego z tych przedmiotów oraz długi spadkowe ze wskazaniem wysokości każdego z nich. 
Wartość przedmiotów ustala się według stanu i cen z chwili otwarcia spadku. Po wykonaniu postanowienia o sporządzeniu spisu inwentarza komornik przesyła akta sądowi spadku. 


Koszty sądowe i komornicze

Sporządzenie spisu inwentarza wiąże się z kosztami sądowymi oraz komorniczymi. Opłata sądowa od wniosku wynosi 100 zł, natomiast opłata u komornika wynosi 400 zł. W niektórych przypadkach potrzebne będzie skorzystanie z usług biegłego rzeczoznawcy, co będzie się wiązać z dodatkowymi kosztami.
Zgodnie z art. 628 Kodeksu cywilnego, sądem spadku jest sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Jeżeli jego miejsca zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajdzie się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy. 

Wykaz inwentarza

Jeżeli mamy dostateczną wiedzę na temat pozostawionego majątku, możemy dokonać podsumowania sami. W odróżnieniu od spisu inwentarza wykaz inwentarza jest dokumentem prywatnym, sporządzonym przez spadkobiercę, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza. 
Wykaz składa się w sądzie albo przed notariuszem, który sporządza z tej czynności protokół i przesyła go do sądu spadku. 
W wykazie inwentarza z należytą starannością ujawnia się według pozyskanej wiedzy przedmioty należące do spadku oraz przedmioty z zapisów windykacyjnych z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili otwarcia spadku.

Należy pamiętać, że po sporządzeniu wykazu inwentarza można jeszcze uzupełnić wykaz. Sporządzenie wykazu inwentarza i złożenie go w sądzie nie jest obarczone kosztami. Jeśli wykaz inwentarza składany jest przed notariuszem, to maksymalna stawka opłaty notarialnej za sporządzenie protokołu wynosi 200 zł netto + podatek VAT. 
Raz przyjętego spadku nie można odrzucić. Po upływie 6 miesięcy, uznaje się, że z mocy prawa nastąpiło nabycie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Patrz artykuł „Spadek: brać czy odrzucić?”.

dr Wiktoria Osdoba, Uniwersytet Warszawski
Podstawa prawna: Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740)
Artykuł jest informacją i nie stanowi porady prawnej.
autor dr Wiktoria Osdoba

dr Wiktoria Osdoba

dr Wiktoria Osdoba, Uniwersytet Warszawski

przeczytaj inne artykuły tego autora
r e k l a m a
r e k l a m a

Przeczytaj także

Dziedziczenie

Prawo do zachowku ważne tylko pięć lat

Zmarł mój ojciec, który całość majątku rodzinnego zapisał w formie testamentu swojej konkubinie. Czy przysługuje mi oraz mojemu rodzeństwu zachowek oraz w jakiej wysokości? Takie pytanie spłynęło od młodego mieszkańca wsi do redakcji Agrarlex.

czytaj więcej
Transport w gospodarstwie

Droga konieczna: szerokość rośnie wraz z kombajnem

Powiększyłem gospodarstwo, kupiłem nowy, szerszy kombajn. Dojazd do drogi publicznej z moich zabudowań wiedzie przez teren sąsiada, który grzecznościowo pozwala mi po nim przejeżdżać. Jednak dotychczasowa szerokość udostępnionej drogi już nie wystarcza. Nie mam innej możliwości dojazdu sprzętem rolniczym do ulicy jak tylko przez tę nieruchomość. Czy prawo przewiduje jakieś rozwiązanie tej sytuacji? Oto pytanie z Dolnego Śląska na forum Agrarlex.

czytaj więcej
Spadek

Spadek: brać czy odrzucić?

Otrzymałem pismo, że dziedziczę majątek po zmarłym wuju. Jakiś stary samochód, trochę maszyn oraz małe gospodarstwo – wszystko daleko od Kujaw – bo w Bieszczadach. Co, gdy odmówię spadku? – pyta redakcję Agrarlex rolnik spod Inowrocławia.

czytaj więcej
r e k l a m a
Pytania i regulaminy
Kategorie
Produkty Agrarsklep
Przydatne linki
Social Media

Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone
Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o. na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 1b ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych zastrzega, że dalsze rozpowszechnianie artykułów zamieszczonych na portalu www.topagrar.pl jest zabronione.